Axuda:Datas

This page is a translated version of the page Help:Dates and the translation is 100% complete.
Other languages:
Bahasa Indonesia • ‎Basa Bali • ‎Deutsch • ‎English • ‎Nederlands • ‎dansk • ‎español • ‎français • ‎galego • ‎polski • ‎čeština • ‎русский • ‎српски / srpski • ‎հայերեն • ‎العربية • ‎বাংলা • ‎中文 • ‎日本語

Wikidata ofrece unha serie de propiedades con tipo de datos tempo, que permiten almacenar información básica sobre un punto singular no tiempo. Pódese complementar o tipo de datos tempo con cualificadores personalizados para obter un gran abano de expresións temporais.

Modelo

Tipo de datos tempo

Véxase tamén mw:Wikibase/DataModel/JSON#time

A páxina Special:ListDatatypes describe o tipo de datos tempo como

Literal data field for a point in time. Given as a date and time with some precision and boundaries. The time is saved internally in the specified calendar model.
  • time – explicit value for point in time, represented as a timestamp resembling ISO 8601, e.g. +2013-01-01T00:00:00Z. The year is always signed and padded to have between 4 and 16 digits.
  • timezone – explicit value as a signed integer. Timezone information as an offset from UTC in minutes.
  • before – explicit integer value for how many units after the given time it could be. The unit is given by the precision.
  • after – explicit integer value for how many units before the given time it could be. The unit is given by the precision.
  • precision – explicit value encoded in a shortint. The numbers have the following meaning: 0 - billion years, 1 - hundred million years, ..., 6 - millennium, 7 - century, 8 - decade, 9 - year, 10 - month, 11 - day, 12 - hour, 13 - minute, 14 - second.
  • calendarmodel – explicit value given as a URI. It identifies the calendar model of the timestamp.

Esta é unha descripción moi minuciosa da estrutura almacenada, pero gran parte dela está en desuso polo momento:

  • O campo time non se pode almacenar con maior precisión que «un día».
  • Non usamos os campos before nin after; pola contra, usamos cualificadores para indicar o periodo temporal.
  • Tampouco se usa timezone; o código (Z) suxire UTC como fuso horario UTC (la hora en Londres), pero a práctica xeral en Wikidata é gardar as datas exactamente como son reportadas na literatura, e isto adoita ser na hora local.
  • calendar: valor explícito que define o modelo de calendario. Actualmente admítense dous modelos de calendario: proleptic Gregorian calendar (Q1985727) e proleptic Julian calendar (Q1985786)

Por exemplo, a estrutura de datos real de Adam Mickiewicz (Q79822) start time (P580) é

          ["P580"] = table {
            table {
              ["datatype"] = "time",
              ["datavalue"] = table {
                ["type"] = "time",
                ["value"] = table {
                  ["after"] = 0,
                  ["before"] = 0,
                  ["calendarmodel"] = "http://www.wikidata.org/entity/Q1985727",
                  ["precision"] = 9,
                  ["time"] = "+1838-01-01T00:00:00Z",
                  ["timezone"] = 0,
                },
              },
              ["hash"] = "1438e02cdfc7ff91f7e722fbbf09f5ba5dba259b",
              ["property"] = "P580",
              ["snaktype"] = "value",
            },
          }

Precisión

Abaixo podes ver unha tabla con cadeas time de exemplo para varios valores de precisión. Pódese acceder as cadeas mediante comandos de Lua, e tamén son usadas por QuickStatements (Q20084080)     .

A interface de usuario interpreta as precisións 7 (100 anos) e 6 (1000 anos) utilizando as definicións históricas estritas daqueles prazos, segundo a cal empezan co ano que acaba en 01 e remata co ano que acaba en 00. Isto pode resultar pouco intuitivo a algunhas persoas. Ao usar a precisión 7 ou 6 é máis seguro evitar anos rematados en 00. Unha opción é utilizar o primer ano que evite este problema, como o 2001 para o terceiro milenio. Outra opción é utilizar una data preto do cenrto do periodo, como 1950 para o século XX.

precisión marca temporal significado comentarios
11 día +2021-01-21T00:00:00Z data de hoxe
10 mes +2021-01-00T00:00:00Z este mes
9 ano +2021-00-00T00:00:00Z ano actual
8 década +2010-00-00T00:00:00Z 2010sdate QS:P,+2010-00-00T00:00:00Z/8 Toda data no rango 2010-2019 con precisión 8 é interpretada como a década dos 2010.
7 siglo +1801-00-00T00:00:00Z siglo XIX Toda data no rango 1801-1900 con precisión 7 é interpretada como o século XIX. Isto segue a definición estricta do século usada en historia, que coincide coa primeira definición mentada no artigo do Wikipedia. Isto pode resultar antiintuitivo a algunhas persoas, especialmente porque non coincide coa definición das décadas. Ademais, nalgúns idiomas non se usan termos como século XIX, senón algo equivalente aos anos mil oitocentos (1800s).
6 milenio +1500-00-00T00:00:00Z Segundo milenio Toda data no rango 1001-2000 con precisión 6 é interpretada como o segundo milenio. Igualmente que cos séculos, isto puede resultar antiintuitivo.
4 cen mil anos -2500000-01-01T00:00:00Z 2 500 000 anos a. e. c. Exemplo do elemento 2,500th millennium BC (Q3273066).
3 millón de anos -13798000000-01-01T00:00:00Z 13 798 millóns de anos a. e. c. Exemplo do elemento cosmic inflation (Q273508).
0 mil millones de anos -5000000000-00-00T00:00:00Z 5 mil millóns de anos a. e. c. Exemplo do elemento Earth formation (Q3748186).


Cualificadores

Pódense usar cualificadores para explicar ou personalizar datas que non poden ser representadas polo modelo de datos arriba citado. A precisión a data a cualificar debería ser tal que cubra o rango descrito polos cualificadores, ou estar definida como «valor descoñecido» (["snaktype"] = "somevalue").

Datas de exemplo e cómo almacenalas
declaración código Exemplo tomado de
circa 500 a. e. c. 500 BCE / sourcing circumstances (P1480) circa (Q5727902) Pythagoras (Q10261) date of death (P570)
despois do 741 / earliest date (P1319) year 741 Swanachild (Q291747) date of death (P570)
antes dos 140s / latest date (P1326) 140s Pius I (Q83198) date of birth (P569)
entre 586 e 569 a. e. c. / earliest date (P1319) 586 BCE
/ latest date (P1326) 569 BCE
Pythagoras (Q10261) date of birth (P569)
entre circa 1600 e circa 1615 / earliest date (P1319) 1600.
/ latest date (P1326) 1615.
/ sourcing circumstances (P1480) circa (Q5727902)
Pieter Mulier the Elder (Q217640) date of birth (P569)
desde 1384 / start time (P580) 1384. Mikołaj of Ściborz (Q11780990) floruit (P1317)
ata 1515 / end time (P582) 1515.
de 1405 a 1420 / start time (P580) 1405.
/ end time (P582) 1420.
Master of Egerton (Q29609) floruit (P1317)
principios do século XI 11. century / refine date (P4241) beginning of (Q40719727) Parascheva of the Balkans (Q6967370) date of birth (P569)
mediados do século XVIII 18. century / refine date (P4241) middle of (Q40719748) Zlata of Maglen (Q2512266) date of birth (P569)
finais de abril de 2011 April 2011 / refine date (P4241) end of (Q40719766) Hoegaarden 0,0 (Q2198961) inception (P571)
primeira metade dos anos 1900 1900s / refine date (P4241) first half (Q40719687) Monogrammist E. D. (Q40912154) floruit (P1317)
verán de 1693 1693. / refine date (P4241) summer (northern hemisphere) (Q40720564) Hieronymus Janssens (Q3135313) date of death (P570)
outono de 1653 1653. / refine date (P4241) autumn (northern hemisphere) (Q40720568) Adriaen van Utrecht (Q367970) date of death (P570)

Tamén se poden usar cualificadores de tempo para prover máis información sobre case calquera declaración. Estes son:

Propiedades

Pode acharse a lista completa de propiedades temporais en Special:ListProperties/time.

Toda persoa debe ter algunhas propiedades relativas ao seu tempo de vida:

Información Como almacenala Comentarios
date of birth date of birth (P569) con precisión «ano» e cualificador determination method (P459)=age for a given year mentioned in source (Q21042816): se unha fonte menciona a idade dunha persoa en certo ano, pódese incluír desta forma. Se só se coñecen o día e o mes de nacemento, e non o ano, pódese usar birthday (P3150).
date of death date of death (P570) con cualificador latest date (P1326): si una fuente menciona ao seu viúvo/a nun determinado ano, pódese indicar isto co cualificador P1326.
date of baptism in early childhood date of baptism in early childhood (P1636) En moitos casos coñécese só a data do bautismo con exactitude, non a de nacementeo. A míudo almacénase o ano de nacemento e a data exacta do bautismo.
date of burial or cremation date of burial or cremation (P4602) De forma similar á data do bautimo, ás veces só se coñece a data exacta do enterro, e esta úsase para estimar o mes ou o ano de morte.
date of disappearance date of disappearance (P746) Data ou momento no tempo no que unha persoa desaparecida foi vista, ou ben o último momento no que se soubo que estaba viva.
con vida en floruit (P1317) Data na que se soubo que o suxeito estaba vivo. Pode axudar a determinar se unha persoa nacida despois de 1898 segue viva ou cando unha persoa sen data de nacemento foi vista por primeira vez polo ollo público.
(super-)centenario/a significant event (P793)=centenarian (Q2944360)
significant event (P793)=supercentenarian (Q1200828)
Persona da que se ten constancia que atinxiu os 100/110 anos. Pode axudar a determinar se unha persoa nacida antes de 1921 o 1911 vive todavía.
periodo de actividade ou periodo no que alguén prosperou (latín: floruit or fl.) Dous xeitos para almacenalo: floruit (P1317) significa data ou periodo durante o cal hai constancia de que unha persoa está viva o activa. Ten un significado máis amplio que o periodo de actividade, xa que pode almacenar datas nas que alguén vivía pero non estaba activo. Na práctica, para moitas persoas non coñecemos a súa data de nacemento ou morte, só as coñecemos polo seu traballo; polo tanto, estas dúas propiedades conterían a mesma información. A miúdo floruit (P1317) garda información como século XV, mentres que work period (start) (P2031) e work period (end) (P2032) almacena un rango de datas máis preciso.

As propiedades temporais tamén se usan para gravar datas importantes relativas a obras de arte, libros, edificios e outros obxectos:

Información Propiedade para almacenala Aplicable a Como utilizala
inception inception (P571) libro
mapa
música
obra de arte
organización
data ou momento no tempo no cal a organización foi fundada / o suxeito foi creado
data de descubremento time of discovery or invention (P575) artefacto
obxectos astronómicos
obra de arte
invencións
taxons
data na que se descubriu o elemento
dissolved, abolished or demolished date dissolved, abolished or demolished date (P576) edificio
organización
data na que unha organización foi disolta ou desapareceu, ou un edificio foi demolido
publication date publication date (P577) libro
mapa
música
data ou momento no tempo no que unha obra foi por primeira vez publicada
primera representación date of first performance (P1191) música
obra
data na que unha obra debutou, foi representada ou emitida por primeira vez
time of earliest written record time of earliest written record (P1249)
discontinued date discontinued date (P2669) productos data na que terminou de estar disponible un producto
production date production date (P2754) data de produción dunha obra creativa, se é diferente da data de publicación
date depicted date depicted (P2913) libro
mapa
obra de arte
data ilustrada nunha obra
public domain date public domain date (P3893) libros
obras de arte
data na que o elemento pasa ao dominio público dentro dunha xurisdicción
date of official opening date of official opening (P1619) edificio
evento
data na que un evento, institución, ou edificio abriu
date of official closure date of official closure (P3999) edificio
evento
data de peche oficial dun edificio ou evento
service entry service entry (P729) equipo
vehículo
data na que un aparello ou clase de equipo entrou en servizo
service retirement service retirement (P730) equipo
vehículo
data na que un aparato ou clase de equipo foi retirado do servizo
year of taxon publication year of taxon publication (P574) taxon data na que se decidiu formalmente un nome científico. Xunto con taxon author (P405) usada como cualificador de taxon name (P225).
UTC date of spacecraft launch UTC date of spacecraft launch (P619) nave espacial
time of spacecraft landing time of spacecraft landing (P620) nave espacial
time of spacecraft orbit decay time of spacecraft orbit decay (P621) nave espacial
spacecraft docking/undocking date spacecraft docking/undocking date (P622) nave espacial
periapsis date periapsis date (P2285) obxecto astronómico hora do perihelio/perixeo en cada órbita para un obxecto astronómico

Datas recorrentes

Para eventos que se repite cada ano existe day in year for periodic occurrence (P837); un exemplo especial é birthday (P3150). Help:Easter related dates axuda a atopar elementos con datas recorrentes definidias pola súa distancia con respecto á Pascua.

Pares de propiedades para periodos de tempo

desde ata
inception (P571): date or point in time when the subject came into existence as defined dissolved, abolished or demolished date (P576): point in time at which the subject (organisation, building) ceased to exist; see "date of official closure" (P3999) for closing a facility, "service retirement" (P730) for retiring equipment, "discontinued date" (P2669) for stopping a product
discontinued date (P2669): date that the availability of a product was discontinued; see also "dissolved, abolished or demolished" (P576)
service retirement (P730): date or point in time on which a piece or class of equipment was retired from operational service
date of official closure (P3999): date of official closure of a building or event
date of official opening (P1619): date or point in time an event, museum, theater etc. officially opened date of official closure (P3999): date of official closure of a building or event
service entry (P729): date or point in time on which a piece or class of equipment entered operational service service retirement (P730): date or point in time on which a piece or class of equipment was retired from operational service
date of commercialization (P5204): date when a product was first commercialized discontinued date (P2669): date that the availability of a product was discontinued; see also "dissolved, abolished or demolished" (P576)
start time (P580): time an item begins to exist or a statement starts being valid end time (P582): time an item ceases to exist or a statement stops being valid
work period (start) (P2031): start of period during which a person or group flourished (fl. = "floruit") in their professional activity work period (end) (P2032): end of period during which a person or group flourished (fl. = "floruit") in their professional activity
start period (P3415): initial period in which the statement is valid (including the period-value) end period (P3416): last period in which the statement is still valid (including the period-value)
open period from (P3027): qualifier to P3025 (open days) for season when open days apply open period to (P3028): qualifier to P3025 (open days) for season when open days apply
start of covered period (P7103): start of period covered by an archive set, a historical book, or a collection end of covered period (P7104): end of period covered by an archive set, a historical book, or a collection
minimum date (property constraint) (P2310): qualifier to define a property constraint in combination with P2302 maximum date (property constraint) (P2311): qualifier to define a property constraint in combination with P2302. Use "unknown value" for current date.
date of the first one (P7124): qualifier: when was the first element of quantity appears/took place date of the latest one (P7125): qualifier: when was the latest element of quantity appears/took place
date of birth (P569): date on which the subject was born date of death (P570): date on which the subject died
date of baptism in early childhood (P1636): date when a person was baptized. For times when only baptism records were available, this can be a good substitute for date of birth.

Interface

Entrada de datas exactas

Cando se insire una data en 2021, por exemplo, 2021-01-21, o modelo de calendario asignado por defecto é proleptic Gregorian calendar (Q1985727).

Isto funciona con datas recentes.

Para datas anteriores, debería se determinar o calendario aplicable:

  • O calendario gregoriano foi presentado por primeira vez en 1582, substituíndo ao calendario xuliano.
  • Os últimos países en convertirse do calendario xuliano ao gregoriano fixérono nos anos 1920. → w:pt:Mudança para o calendário gregoriano.

Dependendo do país e da fonte que se teñan a mano, deberase determinar e inserir o calendario aplicable.

Se non se pode determinar en cal calendario está a data, deberíase introducir a data no calendario por fecto co cualificador sourcing circumstances (P1480) = unspecified calendar (Q18195782).

Algúns países usaron o usan todavía outros calendarios. O software non acepta nengún destes. Cómpre convertir as datas a xulianas ou gregorianas.

Datas inexactas

Nuns cantos casos descoñécese a data exacta dun evento (como un nacemento). Temos varios métodos de afrontar isto, segundo como estea documentado o evento na fonte.

End of automatically generated list.
Precisión

O primeiro método é cambiar a precisión. Por exemplo, cando a fonte indica os anos 1620:

  1. Engade unha afirmación sobre a data
  2. Insire un ano (por exemplo, 1625)
  3. Fai clic en «axustes avanzados»
  4. Cambia a precisión a algo axeitado (por exemplo, unha década)
  5. Engade a fonte
  6. Garda a declaración
Cualificadores para máis temprá o máis tardía

Pode refinarse o primer método se coñeces unha data anterior e/ou unha data posterior. Por exemplo, se a data indica antes de 1625:

  1. Engade a declaración coma no caso anterior, pero non a gardes aínda
  2. Engade un cualificador latest date (P1326) e/ou earliest date (P1319) coa data
  3. Garda a declaración
Cualificador circa

O segundo método é axeitado se a fonte indica unha data ou ano aproximado. Por exemplo «en torno ao 1622»:

  1. Engade unha afirmación de data
  2. Insire un ano (por exemplo, 1622)
  3. Engade o cualificador sourcing circumstances (P1480)circa (Q5727902)
  4. Engade a fonte
  5. Garda la declaración

Anos a. C.

  • Os anos a. C. deberían de ser inseridos como aparecen.
Exemplo: O ano 458 a. C. en Q309637#P39 insírese coma 458 a. e. c. e aparece como «458 a. e. c.».
  • As exportacións en formato RDF (como as fai o Servizo de Consultas de Wikidata) seguen a seguinte norma: «As datas seguen o estándar XSD 1.1, iso é, o ano 1 a. e. c. será o ano 0.»[1]. O ano «0» será tamén exportado como ano 0, pero só se o calendario é o xuliano, porque as datas non gregorianas son exportadas tal como están almacenadas. O ano 0 en gregoriano é inválido na base de datos e non se pode exporta. O ano 2 a. e. c. será exportado como −1.
Exemplo: O ano 458 a. C. en https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityData/Q309637.rdf aparece como «<pq:P585 rdf:datatype="http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime">-0457-01-01T00:00:00Z</pq:P585>». Isto pode verse tamén na consulta SPARQL a continuación.
SELECT *
{
	VALUES ?item { wd:Q309637 }
  	?item p:P39 ?p1 . ?p1 pqv:P585 ?p3 . ?p3 ?p4 ?p5
}
LIMIT 100

Try it!

  • En exportacións en formato RDF (como fai, por exemplo, o Servizo de Consultas de Wikidata), as datas a. C. (igual que as demais datas) son convertidas a datas gregorianas.
Exemplo: O 27 de novembro do 8 a. e. c. aparece coma «-0007-11-25T00:00:00Z»
  • Nas exportacións a JSON o formato está inspirado no XSD 1.0 e o ISO 8601:1988. O ano 0 está indefinido, o 1 a. e c. expórtase como -0001, 2 a. e c. expórtase como -0002, etc.

Filtrar datas en consultas SPARQL

Exemplos de sintaxe:

Casos de uso para consultas de datas
Caso de uso SPARQL
Todo evento acontecido entre o ano X e o ano Y
SELECT ?item ?itemLabel ?time
WHERE
{
  ?item wdt:P585 ?time.
  FILTER (   YEAR(?time) > 1450 && YEAR(?time) < 1454  ).
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en" }
}
Try it!
Todo evento acontecido entre unha data X e unha data Y
SELECT ?item ?itemLabel ?time
WHERE
{
  ?item wdt:P585 ?time.
  FILTER ((?time > "1452-01-01"^^xsd:dateTime) && (?time < "1452-12-31"^^xsd:dateTime)).
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en" }
}
Try it!
Todo evento acontecido nunha data concreta
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE
{
  ?item wdt:P585 "+1789-07-14T00:00:00Z"^^xsd:dateTime.
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en" }
}
Try it!
Persoas nacidas en 1700 con precisión de día ou mes
SELECT ?item ?itemLabel ?time ?precision
WHERE
{
  VALUES ?precision { 10 11 }
  ?item p:P569/psv:P569 [wikibase:timePrecision ?precision; wikibase:timeValue ?time].
  FILTER (   YEAR(?time) = 1700 ).
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en" }
} 
LIMIT 10
Try it!

Problemas coñecidos

Véxase Phab:T87764 (Errores relacionados co tipo de datos tempo (seguemento))

  • En 2015, modificouse o formato para as datas. É probable que as datas xulianas inseridas antes deste evento se desprazaran uns días.
  • Algunhas datas poden ter precisión dun ano, pero ter sido inseridas con precisión dun día.
  • A documentación indica que o fuso horario existe, pero o único fuso horario inserible é unha diferenza de 0 con respecto ao tempo universal. Xa que é imposible capturar o fuso horario da fonte, a meirande parte das datas en Wikipedia son, en sentido estricto, falsas.
  • Véxase Phab:T95553. A interface de usuario acepta e presenta datas con precisión 7 (100 años) de forma estraña, levando aos editores a inserir datas incorrectas.

Véxase tamén

Notas

  1. mw:Wikibase/Indexing/RDF_Dump_Format#Time